RAMAZANSKE LEKSIČKE MAHSUZIJE 21: Evlad

Piše: Jasmin Hodžić

Dženanu M.

Nafija Sarajlić će u priči Stege i okovi, nakon zapažanja da “nema opranih haljina” (a djecu treba obući u čisto) zapisati dijalog iz praznovjernih narodnih običaja o tome kako ne valja prati haljine (odjeću) pojedinim danima, pa je obrazloženje za srijedu:

A zašto ne valja u srijedu prati? Jer polete odmah tri meleća s neba – žesti se tetka – jedan po

mal, drugi po džan, a treći po evlad.

– pri čemu je zanimljivo da se evlad (djeca) spominje uz mal (imetak, bogatstvo), baš kao i u narodnim baladama:

U našega bega Ali-bega,

puno mala, a malo evlada

– slično kao:

U kadune Hasanaginice

dosta mala, a malo evlada

Tako i iz jednog dijaloga u Čolakovićevoj Legendi o Ali-paši, čitamo prijekor/opomenu:

Ne'š imat' sreće! Ne'š! Ni u malu, ni u evladu.

A u kur’anskim ajetima se navodi:

أَفَرَأَيْتَ الَّذِي كَفَرَ بِآيَاتِنَا وَقَالَ لَأُوتَيَنَّ مَالًا وَوَلَدًا

Zar nisi vidio onoga koji u ajete Naše ne vjeruje i govori: "Zacijelo će mi biti dat imetak i djeca!"

(Kur’an, 19: 77)

فَلَا تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ ۚ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ

Neka te ne oduševljavaju bogatstva njihova, a ni djeca njihova! Allah hoće da ih njima kazni na ovom svijetu i da skončaju kao nevjernici.

(Kur’an, 9: 55)

كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُوا ۚ أُولَٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Vi ste kao i oni prije vas! Oni su jači od vas bili i više su blaga i djece imali i slatkim životom su živjeli, a i vi slatkim životom živite i sto onako kao što su oni prije vas živjeli; i vi se upuštate u nevaljaštine kao što su se i oni upuštali. To su oni čija će djela biti poništena i na ovom i na onom svijetu; njima propast predstoji.

(Kur’an, 9: 69)

Jedna od riječi arapskog porijekla kod nas koja se u množini koristi za jedninu (evlad je množina, kao i fukara), dio je tradicijskog kulturnog konteksta svakodnevnog života, baš kao i u čuvenoj bosanskoj ilahiji o vezi Bosne s Bedrom, kada se, između ostalog, za vrijeme rata pjevalo i o tome da:

vid'te u kom' smo azabu:

mnogi evlad nejma babu

A sada se još nalazi npr. i u najnovijim bošnjačkim romanima, koji se oslanjaju na tradiciju, kao kada Džemaludin Latić o majci kaže:

Ona je sigurno rod naše neprežaljene Hasanaginice – koja gubi evlad i koja žali za njim sve dok je ne udari damla!

Pa kad i Isakovićeva Hasanaginica zavapi:

Vidi, brate, velike sramote! On me ćera od petero djece!

– tada već spominje “djecu”, dok će “kasnije”, u momentu pred sami rastanak sa “u bešici sinkom”, rezignirano kazati:

Moje je, moj je evlad. Moje je dok ga dojim. Samo moje, i po Božijim i po zemaljskim zakonima.

– baš kao da čuje kur’anski ajet:

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ

"Vel-vālidātu jurdi'ne evlāde-hunne havlejni kāmilejni..."

I majke neka doje evlad svoj pune dvije godine…

(Kur’an, 2: 233 – dio ajeta)

(Preporod.info)