Yeni džamija: Simbol Eminonua građen je 67 godina
Nova džamija (Yeni cami) u istanbulskoj četvrti Eminonu poznata je kao građevina s najdužim periodom izgradnje u osmanskoj historiji – čak 67 godina, javlja Anadolija.
Gradnja je započela 1598. godine po nalogu sultanije Safiye, majke sultana Mehmeda III, a završena je tek 1665. godine zahvaljujući sultaniji Turhan Hatice, majci sultana Mehmeda IV.
Danas ova džamija, smještena uz obalu Zlatnog roga, predstavlja važan simbol historijske i arhitektonske baštine Istanbula.
Nova džamija na Eminonuu, jednom od najstarijih trgovačkih središta Istanbula, izdvaja se među džamijama iz osmanskog perioda po neobično dugom procesu izgradnje koji je trajao gotovo sedam decenija.
Gradnju je 1598. godine započela sultanija Safiye, a temelje je postavio tadašnji glavni arhitekta Davut Aga. Međutim, projekat je ostao nedovršen zbog političkih i ekonomskih problema, kao i smrti sultanije.
Radovi su obnovljeni tek skoro pola vijeka kasnije, kada je sultanija Turhan Hatice odlučila dovršiti građevinu. Zadatak je povjeren arhitekti Mustafi Agi, a džamija je konačno otvorena za bogosluženje 1665. godine.
Građevina nosi karakteristike klasične osmanske arhitekture, sa centralnom kupolom okruženom polukupolama, prostranim dvorištem i dva minareta. Unutrašnjost je ukrašena izničkim pločicama, mramornim elementima i oslikanim dekoracijama koje odražavaju umjetnički stil tog perioda.
Nova džamija također je središte većeg vjerskog kompleksa (kulliye), koji uključuje mauzolej, javnu fontanu, školu Kur'ana i poznati Egipatski bazar, izgrađen kako bi osigurao prihode za održavanje kompleksa.
Profesor dr. Aziz Doganay sa Teološkog fakulteta Univerziteta Marmara ističe da su carske džamije bile ključni elementi urbanog planiranja u Osmanskom carstvu.
– Vidimo da se grad razvijao i širio oko ovih džamija. Osim toga, oko džamije su bile organizovane i tržnice i bazari, koji su olakšavali trgovačke aktivnosti. Dakle, ove strukture su sadržavale jedinice koje su pružale sve vrste usluga kako bi zadovoljile potrebe ljudi koji žive u gradu. Ove džamije su služile i sultanovoj vidljivosti i političkom autoritetu, a također su doprinosile njegovoj duhovnoj strani kroz humanitarne radove – rekao je.
Doganay objašnjava da je gradnja više puta prekidana zbog smrti arhitekata, političkih promjena i ekonomskih poteškoća.
– Prvo je arhitekta Davut Aga umro u epidemiji kuge. Dalgic Ahmet Aga je preuzeo vlast. Nakon smrti sultanije Safiye, gradnja je dugo ostala nedovršena. Murad IV ju je želio dovršiti, ali je zbog ekonomskih razloga i on prestao. Sultanija Hatice Turhan Valide, dok je obilazila susjedstvo nakon požara 1660-ih, bila je duboko ožalošćena vidjevši džamiju u njenom oronulom stanju i zatražila je njen završetak. Između početka i kraja izgradnje džamije prošlo je 67 godina, što je čini džamijom s najdužim periodom izgradnje u osmanskoj historiji – dodao je.
Prema njegovim riječima, arhitektonski plan ostao je vjeran klasičnom osmanskom stilu, iako su se tokom završnih radova pojavile određene tehničke slabosti u materijalima zbog ekonomskih ograničenja tog vremena.
Doganay ističe i umjetničke detalje unutrašnjosti džamije, posebno mramorni mihrab i minber.
– Mihrab džamije je napravljen od mramora i ima vrlo upadljiv i veličanstven mihrab sa svojim kutnim stupovima, mukarnas svodom, dvorednim Thuluth natpisom u dijelu za natpise i islamskim ukrasima na vrhu. Minber je, s druge strane, napravljen od mramora s nježnim rezbarijama nalik čipki. Mogu reći da je minber na neki način, najljepši arhitektonski element koji predstavlja sultaniju – naglasio je Doganay.
Zbog svoje arhitekture i položaja u jednom od najprometnijih dijelova grada, Nova džamija danas je jedno od najprepoznatljivijih mjesta bogosluženja u Istanbulu i važan dio njegove historijske panorame.
(Preporod.info)
