Zanimljivosti o bosanskohercegovačkim džamijama: Drvene džamije i munare
Povodom manifestacije „Dana džemata i džamija 2026.“ Muzej islamske kulture i umjetnosti Sarajevo u saradnji s Upravom za vjerske poslove Rijaseta Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini tokom trajanja manifestacije priređivat će tekstove o zanimljivim, manje ili više poznatim podacima o pojedinim bosanskohercegovačkim džamijama.
Autori priloga su: dr. Sumeja Ljevaković-Subašić i dr. Elvir Duranović.
Drvene džamije i munare
Među specifične bosanskohercegovačke džamije spadaju one izgrađeno isključivo od drveta. Bosna je bogata kamenom i šumom, pa je većina džamija radi čvrstoće i trajnosti do krova građena od kamena, dok su krov i munara bili od drveta.
Ipak, u našoj zemlji ranije je postojalo više, a danas tek nekoliko džamija sagrađenih isključivo od drveta čija su ljepota i unikatnost davno prepoznati. Većina tih džamija nalazi se u planinskim naseljima, mada se u neke od njih situirane u gradu.
Drvena džamija u Bužimu
Drvena džamija u Bužimu podignuta je ispod Bužimske tvrđave u XVIII stoljeću. Prvobitno je bila izgrađena bez ijednog eksera. U srednjovjekovnom gradu Bužimu nalazi se stara kamena džamija koja je neko vrijeme služila Bošnjacima Bužima.
Budući da je širenjem grada ova džamija postala pretijesna, podignuta je ispod tvrđave drvena koja je 2003. godine proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Uz džamiju se nalazi Hudut-česma, harem sa starim nišanima i, posebna specifičnost krajiških muslimana, hadžijski kamenovi, s kojih su hadžije s ovog područja kretale na hadž.
Drvena džamija na Karićima kod Vareša
Drvena džamija na Karićima smještena je na prelijepim obrocima planine Zvijezda iznad Vareša. S obzirom da je sagrađena na raskrsnici puteva, neki istraživači navode da se prije džamije na tom mjestu nalazila musafirhana ili tekija, a da je džamija podignuta kasnije početkom XVIII stoljeća.
Prema narodnom predanju džamiju je podigao Hajdar-dedo koji je u Bosnu stigao sa sultanom Mehmedom El-Fatihom i ovdje podigao džamiju.
Cijela džamija izgrađena je od drveta bez i jednog eksera. U ovu džamiju na džumu i bajram-namaz dolazilo je muslimansko svih obližnjih planinskih sela zbog čega je njen značaj za očuvanje islama na ovom području bio nemjerljiv. Pored džamije se svakog ljeta održava tradicionalna Hatma-dova na Karićima kao uspomena na nekadašnje hatme na kojima su učestvovali polaznici mekteba iz svih okolnih mjesta.
Drvena džamija u Karićima (Foto: Elvir Duranović)
Drvena džamija u Miljevićima kod Olova
Miljevići su zaseok naselja Gurdići udaljenog oko 11 km istočno od Olova.
Prema narodnom predanju stara drvena džamija u Mijlevićima sagrađena je 1598. godine. Cijela je izgrađena od drveta. U džamiji u Miljevićima se klanjali svi dnevni namazi, džuma i bajram-namaz.
U jednom vremenskom periodu, ova džamija je bila izuzetno važna za stanovništvo okolnih sela jer je predstavljala jedini vjerski objekat u krugu od nekoliko kilometara. Nacionalnim spomenikom proglašena je 2007. Danas se džamija Miljevićima povremeno koristi za obavljanje namaza.
Drvena džamija u Miljevićima (Foto: Elvir Duranović)
Ratna džamija na Igmanu
Tokom Agresije na Bosnu i Hercegovinu krajem 1993. i početkom 1994. godine borci Armije Republike Bosne i Hercegovine podigli su na planini Igman džamiju, cijelu izgrađenu od drveta koja je tokom vremena nazvana Ratna džamija na Igmanu.
Osim za izvršavanje obreda džamija je tokom rata služila i za smještaj ranjenih boraca. Danas se u Ratnoj džamiji na Igmanu organizirano klanja džuma-namaz.
Ratna džamija na igman(izvor: https://medzlis-sarajevo.ba/ratna-dzamija-na-igmanu-simbol-vjere-i-patriotizma/)
Od drveta je izgrađena i stara džamija u Solunu kod Olova, ali je ona u današnje vrijeme pokrivena crijepom, pa je nismo ovom prilikom tretirali.
(Preporod.info)
